Cây lộc vừng thuộc loại cây thân gỗ lớn chiều cao khoảng 0,5-5m, sần sùi, tán rộng, lá thường xanh, nhiều cành nhánh. Ở nước ta lộc vừng được phân ra loại lá dài, lá tròn hoặc phân theo màu hoa: hoa đỏ, hoa vàng, hoa trắng. Tuy nhiên, phổ biến nhất phải kể đến là loại lá dài, hoa đỏ nhưng loại lá tròn thì hoa nở sớm và bền hơn lá dài.

– Thân cây lộc vừng: thuộc loại cây thân gỗ, sống lâu năm, thân cây có hình dáng xù xì, vỏ cây có màu xám.

– Lá cây lộc vừng: Lá lộc vừng hình bầu dục khi còn non mới nhú có màu đỏ tía, màu của lộc non nhưng lớn lên thì chuyển màu xanh mượt, đậm màu. Lá lộc vừng thuôn dài, nhọn dần về phía cuống, mép lá có răng cưa mềm mại, cuống ngắn, gân nổi rõ. Khi lá rụng để lại vết sẹo hình lưỡi liềm.

– Hoa lộc vừng: Hoa lộc vừng có màu trắng, đỏ, vàng, với những bông hoa nhỏ xinh kết thành chuỗi dài 6-20cm với hình dáng mềm mại, thướt tha, khi nở hương hoa thoang thoảng tạo vẻ đẹp quyến rũ, nổi bật cho cây. Đặc biệt, hoa của cây lộc vừng thường rộ vào tháng 3, kéo dài đến tháng 8.

– Quả lộc vừng: Quả lộc vừng màu nâu ít hạt và chìm trong thịt, hình cầu, vỏ ngoài cứng.

Công dụng của cây

Vì có thân rộng nên có thể dùng để lấy gỗ trong ngành mộc, do đó mà nhiều vật dụng giá trị được chế tạo từ gỗ của cây lộc vừng như bàn ghế, giường tủ nên thường tác dụng trong lĩnh vực sản xuất nội thất. Tuy nhiên từ xưa người dân đã sử dụng cây lộc vừng để làm bài thuốc dân gian chữa các bệnh như: chữa đau bụng, sốt, tiêu chảy, ho và hen suyễn, trị bệnh sởi, chữa đau mắt và tiêu chảy, cơn đau bụng. Đặc biệt trong lộc vừng lá dài chứa axit Barringtogen, stigmasterol-3-beta-O-Dglucoside, beta-sitosterol,..có tác dụng chữa các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa.

Những ý nghĩa về mặt phong thủy của cây lộc vừng

Theo như ông cha ta thì từ xưa cây lộc vừng với lộc trong từ “phát lộc”, vừng có nghĩa là nhỏ nhặt nhưng nhiều, hoa cây có màu đỏ mang nghĩa thịnh vượng và may mắn mang tài lộc về cho gia chủ.

Ngoài ra, ý nghĩa cây lộc vừng tượng trưng cho sự bình dị, phát triển kinh tế và phát tài phát lộc cho gia chủ. Cây lộc vừng dáng đẹp, khi trồng loại cây này trong nhà sẽ làm cho ta cảm gia bình yên, thu hút được tiền tài danh vọng. Bên cạnh đó, hoa của cây có màu đỏ tượng trưng cho chuyện vui trong nhà, khi hoa nở thì báo hiệu sắp cho chuyện hỉ diễn ra trong nhà.

Chính những điều này đưa đến nhiều ý nghĩa khác nhau cho cây lộc vừng đồng thời chúng thường được sử dụng thành những món quà để biếu tặng cho nhau, làm cây phong thủy, làm quà tặng các dịp đặc biệt như tân gia, cây nhỏ có thể dùng làm cây nội thất,..

Nhân giống lộc vừng theo 2 cách:

Nhân giống hữu tính: Lấy các hạt già đem ươm trong bầu như những loại cây giống khác. Hoặc đơn giản hơn lấy cát loại hạt to trộn với đất mùn tốt với tỷ lệ 4:1; cầu kỳ hơn thì lấy tro trấu trộn với xơ dừa tỷ lệ 1:1, lấy gạch quây từng ô đổ đất pha trộn vào rồi cắm hạt sâu cỡ 2-3 cm, tưới giữ ẩm thường xuyên, tỷ lệ nảy mầm sẽ cao.

Nhân giống vô tính (đảm bảo cây trồng có đặc tính giống với cây mẹ), bằng cách chiết vào mùa nóng ẩm (cây phát nhựa) hoặc giâm vào mùa hanh lạnh khi lá rụng, chồi ẩn chưa hoạt động, đến đầu xuân tới mới được ra ngôi. Chiết cành sẽ chắc ăn hơn, nhất là vào thời vụ tháng 5 – 6 dương lịch hàng năm (tháng 11-12 bên Úc) khi lộc xuân đã chuyển sang cành bánh tẻ. Nên chọn những cành lộ sáng ở giữa thân, vỏ dầy, dồi dào nhựa sống.

Bước 1: Khoanh bóc vỏ cành lộc vừng (độ dài vỏ gấp 1,5 – 1,8 lần đường kính của cành).

Bước 2: Cạo sạch tơ tại điểm khoanh vỏ rồi để ráo nhựa sau 7 – 10 ngày sẽ hình thành mô “sẹo” kích thích tái sinh rễ mới.

Bước 3: Bó bầu tại điểm khoanh cắt cành lộc vừng bằng đất bùn ao đã khuấy kỹ nhào trộn nhuyễn với rơm, trấu, rễ bèo tây đủ ẩm và không bị rời rạc khi ấp vào nơi chiết.

Bước 4: Bọc bầu đất tại điểm chiết cành lộc vừng bằng giấy nilon trong và dai để dễ kiểm tra và không mất nước ở bầu đất.

Chú ý:

Buộc chặt dưới, nới lỏng trên giúp giữ nước và thông khí, đồng thời tích đọng sương đêm hoặc nước bổ sung kích thích rễ mới phát sinh, nuôi dưỡng cành lộc vừng dễ dàng.

– Nếu cành la tán lá nặng cần néo phía trên bầu với thân (hoặc cành lớn gần đó) tránh gẫy gục cành ghép cây lộc vừng. Sau 2-3 tháng thấy rễ sơ cấp (rễ lớn) lan ra ngoại vi cần dỡ bọc, bó lần thứ hai cho chắc chắn, kích thích rễ thứ cấp phát ra từ rễ sơ cấp, mang lông hút đủ khả năng nuôi cành chiết tự lập thì cắt cành lộc vừng (dưới gốc bầu 3 – 5cm), hạ thổ.

– Tỉa bỏ những cành tăm, cành khuất tán để loại trừ nơi ẩn nấp của sâu bệnh và dồn nhựa sống nuôi cành chủ. Uốn tỉa từ khi cành còn non cho đến giai đoạn bánh tẻ.

– Trước khi trổ hoa 1 – 1,5 tháng (khoảng cuối hạ, đầu thu) cần thúc bằng NPK pha loãng tưới 1 lần/tuần, để cây hứng sáng nhiều sẽ phun nụ dầy, hoa sai, tươi lâu, đẹp bền…

Cho lộc vừng nở hoa theo ý muốn:

Thông thường lộc vừng mỗi năm ra hoa 2 vụ, vào các tháng 6 – 7 và 10 – 11 âm lịch (Việt Nam). Lộc vừng ưa nước nên dễ chăm sóc, có thể bắt lộc vừng nở hoa theo ý muốn vào dịp Tết.

Ngoài việc chăm bón đủ chất để ra nhiều hoa, cần phải tạo ra một bước đột biến về sinh lý cho cây. Nghĩa là phải làm cho lộc vừng trút bỏ toàn bộ lá già trong thời gian ngắn nhất, với bí quyết: tưới cho cây lượng phân kali hoặc natri hơi đậm. Sau 4 ngày toàn bộ lá xanh trên cây chuyển thành lá vàng và sau 3 ngày tiếp theo lá rụng hết. Sau khi cây rụng hết lá, hàng ngày tiếp tục tưới nước vo gạo để bồi dưỡng và kích thích cây phát triển lá mới. Khoảng một tháng mầm lá và mầm hoa sẽ đâm ra, khi hoa tàn, ta lại tiếp tục làm theo trình tự trên, thì lộc vừng lại tiếp tục nở hoa.